Từ ngày 1/7/2025, pháp luật về phòng cháy, chữa cháy tại Việt Nam bước sang giai đoạn mới khi Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) năm 2024 có hiệu lực, cùng hai nghị định hướng dẫn và xử phạt đi kèm. Doanh nghiệp, chủ cơ sở cần cập nhật kịp thời để tránh vi phạm do vẫn áp dụng quy định cũ.

Nghị định 105/2025/NĐ-CP thay thế Nghị định 136/2020/NĐ-CP

Ngày 15/5/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật PCCC và CNCH 2024, hiệu lực từ 1/7/2025, thay thế Nghị định 136/2020/NĐ-CP và Nghị định 50/2024/NĐ-CP. Cùng thời điểm, Nghị định số 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH cũng có hiệu lực. Như vậy, toàn bộ hồ sơ, biểu mẫu PCCC lập theo Nghị định 136 trước đây cần được rà soát, lập lại theo quy định mới.

Hồ sơ PCCC của cơ sở theo Điều 4 Nghị định 105

Theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, hồ sơ PCCC và CNCH của cơ sở gồm các nhóm tài liệu cơ bản sau (tài liệu nào phát sinh với cơ sở thì phải có tài liệu đó):

• Phiếu thông tin của cơ sở theo Mẫu số PC01 ban hành kèm theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
• Nội quy phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ sở.
• Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế hoặc văn bản thẩm duyệt/thẩm định thiết kế về PCCC; văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC của cơ quan quản lý chuyên ngành — đối với công trình thuộc diện phải thẩm duyệt, thẩm định thiết kế.
• Quyết định thành lập Đội PCCC và CNCH cơ sở hoặc Đội PCCC và CNCH chuyên ngành, hoặc văn bản phân công người thực hiện nhiệm vụ PCCC và CNCH tại cơ sở; thông báo kết quả huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH.

Các quy định về nội quy, hồ sơ trước đây nằm rải rác ở thông tư hướng dẫn, nay được đưa trực tiếp vào Nghị định 105, giúp cơ sở thuận tiện đối chiếu, thực hiện.

Trang bị thiết bị truyền tin báo cháy, khai báo dữ liệu và bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc

Nghị định 105 đặt ra yêu cầu mới về trang bị thiết bị truyền tin báo cháy và khai báo dữ liệu PCCC và CNCH: người đứng đầu cơ sở phải khai báo dữ liệu lần đầu trong thời hạn 3 ngày sau khi lắp đặt thiết bị hoặc khi có thay đổi thông tin. Đây là bước đi nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về PCCC, giúp tiếp nhận tin báo cháy nhanh và chính xác hơn.

Nghị định cũng nêu rõ nhiều nhóm cơ sở thuộc diện phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, trong đó có nhà chung cư, nhà ở tập thể từ 5 tầng trở lên hoặc có tổng diện tích sàn từ 1.000 m² trở lên — chủ cơ sở thuộc diện này cần sớm kiểm tra lại nghĩa vụ bảo hiểm của mình.

Xử phạt theo Nghị định 106 và bước chuyển sang hậu kiểm từ 1/7/2026

Song hành, Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH cùng chế tài xử lý tương ứng, làm căn cứ xử phạt khi kiểm tra, hậu kiểm. Đáng chú ý, theo VietnamNet, thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC đã được bãi bỏ từ ngày 1/7/2026 theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP. Bộ Công an cũng đang chủ trì soạn thảo dự thảo Luật sửa đổi Luật PCCC và CNCH — dự kiến trình tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 16 — theo hướng bỏ thủ tục này, thay bằng cơ chế hậu kiểm gắn với việc kiểm tra chấp hành quy định về thẩm định thiết kế và nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình.

Cần lưu ý: bãi bỏ thủ tục kiểm tra không có nghĩa là bỏ yêu cầu an toàn. Chủ đầu tư vẫn phải tổ chức nghiệm thu về PCCC trước khi đưa công trình vào sử dụng, và trách nhiệm duy trì điều kiện an toàn PCCC của người đứng đầu cơ sở đã được quy định tại Điều 8 Luật PCCC và CNCH cùng Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Khi cơ chế chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, doanh nghiệp phải tự bảo đảm tuân thủ và sẵn sàng chịu kiểm tra bất cứ lúc nào.

Doanh nghiệp có dự án đang hoặc sắp triển khai nên rà soát lại toàn bộ hồ sơ thiết kế, thẩm định và nghiệm thu PCCC theo khung quy định mới ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế và Xây dựng DANAFAST (121 Lê Thị Hồng Gấm, Hòa Cường Nam, Hải Châu, Đà Nẵng) chuyên tư vấn, thiết kế, thẩm duyệt và thi công hệ thống PCCC; quý doanh nghiệp cần hỗ trợ có thể liên hệ Hotline 0911.165.114 hoặc email danafastpccc@gmail.com.

Ảnh: Lực lượng chức năng kiểm tra an toàn PCCC tại cơ sở kinh doanh. Ảnh: G.X/VietnamNet